Maar laat ik bij het begin beginnen. De Driesluizen waren niet de eerste sluizen in Delfland. Bij de aanleg van de Maasdijk (1253-1255) hadden Vlaardingen en Maasland elk een sluis gekregen in het complex Hutgenshoek, nabij het tegenwoordige bedrijventerrein De Vergulde Hand.

In de jaren 1273-1276 wordt de Vlaardingervaart aangelegd, met aan het eind het sluizencomplex Driesluizen. Het onderhoud werd toebedeeld aan de ambachten die profijt hadden van de Vaart. Bijgaande illustratie toont zo goed mogelijk de deelnemende sluisambachten. In totaal waren dat zeven ambachten. Bij een aantal van drie sluizen waren er meerdere ambachten die voor het onderhoud van een sluis aan de lat stonden. Vlaardingen en Maasland tellen niet mee, want die hadden als gezegd al elders een sluis in onderhoud.

Alvorens in te gaan op de verdeling van de ambachten over de drie sluizen aan het eind van de Vlaardingervaart, moet men weten dat in 1281-1284 de Poldervaart wordt aangelegd met aan het eind het sluizencomplex de Vijfsluizen, waarvan een voor Hof van Delf. Die vijf sluizen bedienen de zogenaamde Oost-Ambachten. Om reden van het onderhouden van Schielands Hooge Zeedijk gaat na aanleg van de Poldervaart het territoir van de Oost-Ambachten over naar het waterschap Schieland.

In 1285/86 wordt vervolgens de Delftsche Vliet aangelegd. Ondanks dat de Leidsche Dam moet verhinderen dat er water op Delfland wordt afgevoerd, stroomt bij zware regenval water Delfland in. Dat water kan niet door Delft worden geleid, want daarvoor geldt de restrictie dat Hof van Delf deelneemt in de Vijfsluizen. Water wordt daarom door Schipluiden en via de Vlaardingervaart geloosd. Daarmee wordt het ambacht Rijswijk, dat rond 1284 wordt geformeerd, het achtste ambacht dat moet worden ingepast in het onderhoudsregime van het sluizencomplex Driesluizen. De eerste vermelding van de Rijswijkersluis dateert van 1359.

In 1289 gaan de Geestambachten, het gebied noordelijk van de Zweth, over van Rijnland naar Delfland. Die ambachten horen al eeuwen bij Rijnland en hebben als hoog en droog in de duinstrook gelegen, weinig op met polderbeheer. Om die te laten overgaan moet de graaf gebruik maken van het machtswoord. Te denken dat het Hoogheemraadschap Delfland nu haar omvang heeft bereikt is echter voorbarig, want rond 1310 komen de Oost-Ambachten nog terug bij Delfland. Dan pas is sprake van de afronding van de gebiedsvorming van het tegenwoordige Hoogheemraadschap van Delfland.

Het complex Driesluizen wordt dan nog altijd onderhouden door de deelnemende sluisambachten. In 1516 is sprake van diverse sluisambachten van het eerste uur: Woudharnas, Hodenpijl, Schipluiden, Dorp en Zouteveen. Vanaf 1388 neemt ook Vlaardinger-Ambacht daarin deel, nadat de Vlaardingse sluis in het complex Hutgenshoek was afgekeurd en gesloopt. In 1457 onderhouden Vlaardinger-Ambacht en Zouteveen samen de Vlaardingersluis: de meest westelijke van de drie sluizen. Van oudsher heet de middelste sluis de Ryswykersluis en in 1516 de noordelijke sluis: de Schipluydensluis.

Daar laat ik het bij. Niet alle naamwisselingen bleken te achterhalen, maar de zoektocht heeft wel een beeld opgeleverd van de afwatering van Delfland en van de voorgeschiedenis van haar Hoogheemraadschap.

Jan, ik hoop nog heel lang getuige te zijn van je open blik op de vroegste geschiedenis van Vlaardingen. Het ga je goed.

Fotobijschrift
Afwateringsstelsel Vlaardingervaart met de deelnemers in het bovenlokaal waterschap Zevenambachten
1. Wout Harnasch
2. Hodenpijl
3. Harnasch
4. Dorp
5.Schipluiden
6. Zouteveen
7. Vlaardinger-Ambacht

Ondergrond 1750

Tekst na onderzoek
Arie de Klerk