Met het aantreden van een nieuw kabinet is de verwachting dat het stikstofoverschot en de vervuiling van het grondwater nu daadwerkelijk zullen worden aangepakt. Daarbij is ‘Nog niet te laat’ van Hannah Ritchie een nuttige, hoopvolle gids bij het oplossen van de problemen.
De gids is zeker niet alleen voor beleidsmakers en bestuurders bedoeld, maar eigenlijk voor iedereen die in het onderwerp is geïnteresseerd: een helder overzicht met betrouwbare gegevens en cijfers, waarbij aan de hand van vijftig vragen feiten worden gecombineerd met mogelijke (vaak ingrijpende) oplossingen.
Een van de vragen in het eerste deel luidt: ‘Ons land draagt maar 1 procent bij aan de wereldwijde uitstoot, dat is toch veel te weinig om verschil te maken?’ Met feiten en cijfers wordt aangetoond dat de meeste ‘rijke’ landen minder dan twee procent uitstoten. Deze landen zijn samen voor iets meer dan een derde verantwoordelijk voor de mondiale uitstoot, dus dat is genoeg om het verschil te kunnen maken. Genoeg reden dus om deze uitstoot ook in Nederland drastisch te beperken.
Heb je plannen om de brandstofauto in te ruilen voor een elektrisch aangedreven exemplaar? Raadpleeg dan deel vijf uit deze gids. De acht goed gekozen vragen worden helder beantwoord met bronvermeldingen en ondersteund met feiten. De eerste vraag is wellicht de meest prangende: ‘Zijn elektrische auto’s niet net zo slecht voor het klimaat als brandstofauto’s?’ Ja, het maken van accu’s is zeer milieubelastend, maar het rijden zonder uitstoot heft dit ‘probleem’ op. Omdat er in West-Europa veel groene stroom wordt opgewekt zal gemiddeld de ‘CO2-schuld’ binnen twee jaar of na het rijden van 18.000 kilometer zijn afgelost. In het Verenigd Koninkrijk duurt het wat langer, omdat daar nog niet zoveel groene stroom voorhanden is.
Na elke vraag en antwoord geeft de auteur tips in de rubriek ‘Wat we kunnen doen’. Bij transport (verantwoordelijk voor ongeveer een vijfde van de wereldwijde CO2-uitstoot) moeten we bijvoorbeeld ook kijken of we niet vaker kunnen lopen of fietsen. Minder gebruik van de auto dus.
De eenvoudige, heldere data die worden gebruikt bij het beantwoorden van de vijftig vragen geven je een duidelijk inzicht in de problematiek. Volgens Hannah Ritchie is de situatie een stuk hoopvoller dan je zou denken, omdat er nog altijd veel oplossingen mogelijk zijn. Daarbij moeten wél ingrijpende keuzes worden gemaakt, in het belang van een betere wereld voor ons allemaal. Rutger Bregman, bekend van zijn bestseller ‘De meeste mensen deugen’, merkte eerder op: ‘Als er een Nobelprijs was voor helder denken, zou ik op Hannah Ritchie stemmen.' Daar sluit ik me graag bij aan.
Hannah Ritchie is senior researcher Global Development aan de universiteit van Oxford. Ze is ook als hoofdonderzoeker verbonden aan de invloedrijke site ‘Our World in Data’. Haar boek Niet het einde van de wereld (2024) was een wereldwijde bestseller.
Nog niet te laat is september 2025 verschenen bij uitgeverij Balans en kost € 23,99.
Illustratie
Omslag van het boek
Recensie
Gerard van Os
Alle boekrecensies zijn ook terug te vinden op: www.vlaardingenleest.nl
Dit is een bijdrage van het recensiecollectief. Lijkt het je leuk om ook een boek te bespreken voor De Vlaardinger, neem dan contact op met Hans Vrugt, eindredacteur van het collectief: hansvrugt@planet.nl