Een van de vroegste kronieken vermeldt dat de aanslag op hertog Godfried plaatsvond “bij de burcht van Vlaardingen”. De gebeurtenis staat sindsdien bekend als ‘de toiletmoord’ en is een van de meest opmerkelijke politieke aanslagen uit de Nederlandse middeleeuwen.

Het verhaal van Godfried is een van de vele Vlaardingse verhalen die ook hun plek krijgen op het Tapijt van Vlaardingen dat geborduurd wordt. Illustrator en kunstenaar John Rabou gaf de onfortuinlijke hertog een plekje in het oorspronkelijke ontwerp. Zijn illustratie is nu te zien op het toilet in het stadskantoor en het toilet in Museum Vlaardingen. Met behulp van een QR-code maken bezoekers kennis met het verhaal over het einde van een machtsstrijd.

***

Op 26 februari 1076 overleed hertog Godfried met de Bult, in die tijd één van de machtigste mannen in de Lage Landen, na een moordaanslag. Het betekende de terugkeer van de graven van Holland.

Historicus Kees Nieuwenhuijsen vond ruim 10 jaar geleden 24 middeleeuwse teksten waarin de moord werd beschreven. Het zou in die tijd het gesprek van de dag zijn geweest. Zelfs internationaal werd er over gesproken, sommige teksten waren helemaal in Italië opgesteld. Hertog Godfried was op dat moment de baas over Neder-Lotharingen, het gebied dat het huidige Nederland, een stukje Duitsland, België en Noord-Frankrijk omvatte.

Men denkt dat de West-Friese graaf Dirk V de opdracht voor de moord zou hebben gegeven. Het kasteel waar Godfried zich bevond was goed beveiligd. Toch wisten de moordenaars een zwakke plek te vinden, namelijk het toilet. Ook wel ‘het gemak’ genoemd. Middeleeuwse kastelen werden van zo'n gemak voorzien. Dit bevond in een uitbouw van de kasteelmuur, de ontlasting viel hierbij direct in de gracht.

De moordenaar verschool zich vlakbij dit gemak, wachtend tot Godfried zou plaatsnemen. Toen de hertog midden in de nacht op zijn gemakje ging zitten sloeg hij toe. In middeleeuwse geschriften wordt in geur en kleur verteld hoe de speer in het achterwerk van de hertog gestoken zou zijn. Godfried raakte zwaargewond en werd naar Utrecht vervoerd voor medische zorg. Één week later overlijdt de hertog aan zijn verwondingen.

De dood van de hertog had grote gevolgen. De West-Friese graaf Dirk V pakte zijn kans en breidde zijn graafschap uit. Dit gebied kwam vanaf 1101 bekend te staan als het graafschap Holland. Uiteindelijk lijkt de geschiedenis van Holland te zijn beslecht op een toilet in Vlaardingen.

Bron
@vlaardingen1018

Museum Vlaardingen
Westhavenkade 56
3131 AG Vlaardingen

Stadskantoor
Westnieuwland 6
3131 VX Vlaardingen