"Een uitgelezen kans"

Op 27 mei 1942 wordt in Praag een aanslag gepleegd op Reinhard Heydrich, een van de wreedste nazi’s, uitvinder van de Shoah, en op het hoogtepunt van zijn macht de gevaarlijkste man van het Dritte Reich. Hij was Himmlers rechterhand. Eichmann ressorteerde direct onder hem. Richard Heydrich stond bekend als ‘De beul van Praag’ en Het blonde beest. In SS-kringen noemden ze hem ‘HhhH’: ‘Himmlers hersenen heten Heydrich’, nu de titel van het debuut van de Franse schrijver Laurent Binet (1972).

 

‘HhhH’ is behalve een roman over een historische gebeurtenis ook het verhaal over het schrijven van die roman. Bijna op verslaggeverstoon beschrijft Binet hoe Heydrich zich van lief blond jongetje ontwikkelt tot meedogenloze beul. Parallel aan die ontwikkeling spelen zich de levens af van de aanslagplegers Gabčik en Kubiš. In korte hoofdstukjes bouwt Binet aan zijn roman, die langzaam maar zeker de lezer tegen wil en dank meesleept naar het huiveringwekkende einde: Heydrich overleeft de aanslag maar bezwijkt enige tijd later aan de gevolgen. Hitlers wraak is onvoorstelbaar. Twee dorpen verdwijnen van de aardbodem. De bewoners overleven het niet, evenmin als de plegers van de aanslag. Door je kennis over die afloop onderga je de geschiedenis als een Grieks drama dat zich onontkoombaar naar het noodlottig hoogtepunt beweegt.

Hoe anders is de bijna badinerende toon van Binets commentaar op het wordingsproces van zijn roman. Hij wil een roman schrijven waarin de feiten natuurgetrouw worden gevolgd, zonder fictie dus. Als het boek al ver over de helft is, realiseert hij zich dat hij zo’n ‘infraroman’ aan het schrijven is. Dat vereist een grote kennis van de bronnen, maar hoe groot die kennis ook is, er vallen altijd gaten. Hoe kun je daarvoor een oplossing vinden zonder al te veel te fantaseren? Voortdurend legt Binet verantwoording af voor zijn keuzes, maar toch moet hij nogal eens vals spelen door bijvoorbeeld een verzonnen dialoog te schrijven en dan te zeggen die niet in zijn boek te zullen opnemen. Hij levert schampere commentaren op auteurs die in historische romans de fictie niet schuwen, maar drijft evengoed de spot met zichzelf. Die opzet neemt je als lezer op sleeptouw. Enerzijds is er de spanning op verhaalniveau, anderzijds de intellectuele spanning rond het denkproces van de auteur. Zijn relativerende commentaren geven je dan weer de kans om op adem te komen.

‘HhhH’ is het briljante debuut van Laurent Binet die hiervoor de Prix Goncourt du premier roman 2010 ontving.

Laurent Binet (1972) bracht zijn militaire dienst door in Slowakije en woonde in Praag. Hij is docent Frans aan de Universiteit in Seine-Saint-Denis. Het boek is uitgegeven door Meulenhoff: www.meulenhoff.nl

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

beoordelingen:

  1  haring -  net zo onaantrekkelijk als bedorven haring!
  2  haringen -  alleen in de uitverkoop de moeite waard
  3  haringen -  deze vangst is veelbelovend
  4  haringen -  goede kwaliteit, een stevige aanrader
  5  haringen -  behoort tot de beste oogst van dit jaar


waardering:           

 

 

 


Auteur: Boekbespreking door Jos van Houwelingen, (C) Bertrand Guay - AFP/ANP (Fotografie)
Gepubliceerd: 21-10-2011
Aantal keer bekeken: 1957

HhhH Himmlers hersenen heten Heydrich - Laurent Binet